Kurs kwalifikacyjny przygotowuje pielęgniarkę do samodzielnego udzielania świadczeń zdrowotnych w obszarze opieki paliatywnej i hospicyjnej. Program ma ujednolicone efekty kształcenia, tak aby niezależnie od organizatora i miejsca realizacji absolwent posiadał porównywalne kompetencje.
Główny cel
Zdobycie specjalistycznej wiedzy i praktycznych umiejętności potrzebnych do sprawowania opieki nad pacjentem z przewlekłą, postępującą i zagrażającą życiu chorobą – z naciskiem na holistyczne podejście do potrzeb pacjenta oraz jego bliskich.
Czas trwania i forma
- Łącznie: 380 godzin dydaktycznych
- zajęcia teoretyczne: 205 godzin
- zajęcia praktyczne (staże): 175 godzin
- Organizator może przesunąć część godzin teorii (do 20% całkowitej puli, maks. 76 godzin) na samokształcenie.
Struktura programu (moduły)
Moduł I. Założenia i podstawy opieki paliatywnej – 25 godzin teorii
Zakres tematyczny obejmuje m.in.:
- historię i filozofię opieki paliatywnej/hospicyjnej, opiekę holistyczną, interdyscyplinarność, ból „wszechogarniający”
- organizację opieki paliatywnej w Polsce (formy świadczeń, finansowanie)
- rolę pielęgniarki (w tym w domowej opiece paliatywnej) i elementy edukacji pacjenta oraz rodziny
- ocenę jakości życia, jakości umierania i jakości opieki (narzędzia i skale)
- profilaktykę wypalenia zawodowego oraz elementy prawne i organizacyjne
Moduł II. Postępowanie objawowe u pacjentów objętych opieką paliatywną – 110 godzin teorii + 175 godzin staży
To kluczowy, najbardziej praktyczny moduł. Skupia się na:
- ocenie i leczeniu bólu (w tym farmakoterapia zgodna z drabiną analgetyczną, koanalgetyki, działania niepożądane, metody niefarmakologiczne)
- kontroli najczęstszych objawów w chorobach zaawansowanych (duszność, dolegliwości ze strony układu pokarmowego, moczowo‑płciowego i nerwowego)
- postępowaniu w stanach nagłych w opiece paliatywnej
- opiece nad ranami przewlekłymi (odleżyny, owrzodzenia nowotworowe, popromienne uszkodzenia skóry) i profilaktyce uszkodzeń skóry
- podstawach rehabilitacji w opiece paliatywnej
- specyfice opieki nad osobami z chorobami nienowotworowymi oraz opiece paliatywnej pediatrycznej
Miejsca realizacji staży (łącznie 175 godzin):
- oddział anestezjologii i intensywnej terapii – 35 h
- oddział medycyny paliatywnej – 70 h
- zespół domowej opieki paliatywnej – 35 h
- staże pediatryczne (np. hospicjum stacjonarne lub domowe dla dzieci, oddziały onkologii/neurologii/rehabilitacji dziecięcej) – 35 h
Moduł III. Aspekty psychologiczne, duchowe i socjalne w opiece nad chorym i jego rodziną – 55 godzin teorii
Koncentruje się na:
- rozpoznawaniu i wspieraniu potrzeb psychicznych, duchowych i społecznych pacjenta
- komunikacji klinicznej z chorym i bliskimi, wsparciu w kryzysie oraz w żałobie
- współpracy w zespole interdyscyplinarnym
Moduł IV. Etyka w opiece paliatywnej – 15 godzin teorii
Zakres obejmuje m.in.:
- dylematy etyczne końca życia (m.in. sedacja paliatywna, uporczywa terapia, prawa pacjenta)
- podejmowanie decyzji i komunikację w sytuacjach trudnych
Najważniejsze kompetencje po kursie
Po ukończeniu kursu pielęgniarka potrafi m.in.:
- prowadzić ocenę holistycznych potrzeb pacjenta i rodziny (fizycznych, psychicznych, społecznych, duchowych)
- rozpoznawać, monitorować i dokumentować ból oraz inne objawy, a także oceniać skuteczność leczenia objawowego
- podawać leki różnymi drogami zgodnie ze zleceniem, a w sytuacjach określonych w programie dokonywać doraźnej modyfikacji dawek w odpowiedzi na nasilenie objawów
- wspierać pacjenta i bliskich w okresie umierania oraz po śmierci (żałoba)
- działać w zespole interdyscyplinarnym, respektując prawa pacjenta, tajemnicę zawodową i zasady etyczne
Sprawdzanie efektów kształcenia i zaliczenie
W trakcie kursu przewidziane są zaliczenia modułów (ocena bieżąca), a całość kończy egzaminem końcowym (teoretycznym w formie pisemnej lub ustnej i/lub praktycznym – w zależności od decyzji organizatora).
Kto prowadzi zajęcia
Wykładowcy powinni mieć doświadczenie zawodowe w dziedzinie (co najmniej 5 lat) oraz kwalifikacje adekwatne do treści – m.in. pielęgniarki z tytułem magistra lub specjalistki w dziedzinie pielęgniarstwa opieki paliatywnej, lekarze specjaliści medycyny paliatywnej, a także (w zależności od tematu) psycholog, etyk czy kapelan hospicjum.