Kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa transplantacyjnego to kształcenie podyplomowe, którego celem jest przygotowanie pielęgniarki/pielęgniarza do udzielania specjalistycznych świadczeń zdrowotnych w obszarze opieki nad dawcą i biorcą narządów, tkanek i komórek – zgodnie z aktualnymi standardami.
Cel kształcenia
Po ukończeniu kursu uczestnik:
- obejmuje profesjonalną opieką dawcę i biorcę narządów, komórek i tkanek,
- rozpoznaje problemy zdrowotne pacjentów leczonych przeszczepianiem,
- potrafi planować, realizować i oceniać opiekę pielęgniarską w procesie transplantacyjnym,
- jest przygotowany do pracy w interdyscyplinarnym zespole transplantacyjnym.
Czas trwania i forma
- Łącznie: 250 godzin dydaktycznych
- 117 godzin zajęć teoretycznych
- 133 godziny zajęć praktycznych (staży)
- Organizator może przesunąć do 20% godzin (maks. 50) na samokształcenie.
Kurs kończy się egzaminem (teoretycznym i/lub praktycznym – formę ustala organizator).
Organizacja zajęć
Za organizację kursu odpowiada organizator kształcenia, m.in.:
- opracowanie regulaminu i zasad naboru,
- powołanie kierownika kursu i kadry dydaktycznej,
- zapewnienie bazy dydaktycznej i miejsc stażowych,
- monitorowanie jakości kształcenia.
Plan nauczania – moduły
Poniżej skrót struktury kursu (teoria + staże):
| Moduł I obejmuje zagadnienia organizacyjno‑prawne medycyny transplantacyjnej. Przewidziano 10 godzin zajęć teoretycznych (bez stażu) – łącznie 10 godzin.
Moduł II dotyczy podstaw pobrania i przeszczepiania narządów, komórek i tkanek. Zawiera 10 godzin teorii oraz 14 godzin stażu (OIOM lub neurochirurgia) – razem 24 godziny.
Moduł III koncentruje się na pobieraniu i przeszczepianiu narządów jamy brzusznej u dorosłych. Obejmuje 28 godzin teorii oraz 28 godzin stażu (oddział chirurgii transplantacyjnej) – łącznie 56 godzin.
Moduł IV obejmuje pobieranie i przeszczepianie narządów klatki piersiowej u dorosłych. Zaplanowano 29 godzin teorii oraz 21 godzin stażu (kardiochirurgia lub torakochirurgia) – razem 50 godzin.
Moduł V dotyczy przeszczepiania komórek krwiotwórczych, rogówki oraz unaczynionych przeszczepów wielotkankowych u dorosłych. Obejmuje 28 godzin teorii oraz 42 godziny stażu: 14 godzin w okulistyce lub chirurgii (onkologicznej/rekonstrukcyjnej) oraz 28 godzin w hematologii/onkologii – łącznie 70 godzin.
Moduł VI przedstawia specyfikę pielęgnowania biorcy pediatrycznego. Zawiera 6 godzin teorii oraz 14 godzin stażu (transplantologia dziecięca) – razem 20 godzin.
Moduł VII obejmuje zagadnienia specjalne w medycynie transplantacyjnej. Zaplanowano 6 godzin teorii oraz 14 godzin stażu (oddział medycyny transplantacyjnej lub poradnia transplantacyjna) – łącznie 20 godzin.
Najważniejsze efekty uczenia się (co uczestnik realnie potrafi po kursie)
Wiedza
Uczestnik zna m.in.:
- regulacje prawne, normy etyczne i organizację transplantologii,
- definicję i procedurę orzekania śmierci mózgu,
- immunologiczne podstawy doboru dawca–biorca i zasady immunosupresji,
- możliwe powikłania (infekcyjne, metaboliczne, nowotworowe, chirurgiczne) po transplantacji,
- zasady pobierania, transportu i przechowywania narządów/tkanek/komórek.
Umiejętności
Uczestnik potrafi m.in.:
- prowadzić opiekę nad zmarłym dawcą od orzeczenia śmierci mózgu do pobrania narządów,
- przygotować biorcę do zabiegu (różne narządy) i prowadzić opiekę pooperacyjną,
- monitorować pacjenta i interpretować wyniki badań oraz stężenia leków immunosupresyjnych,
- rozpoznawać wczesne i późne powikłania oraz podejmować stosowne działania,
- edukować pacjenta (samoopieka, leki, dieta, samokontrola) i wspierać psychicznie jego rodzinę.
Kompetencje społeczne
- szacunek dla godności i autonomii pacjenta,
- współpraca w zespole interdyscyplinarnym,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo pacjenta i własne decyzje zawodowe,
- umiejętność pracy z różnymi postawami społecznymi wobec transplantacji.
Wymagania wstępne (kwalifikacja)
Warunkiem przyjęcia na kurs jest spełnienie wymogów ustawowych oraz posiadanie zaświadczeń o ukończeniu wskazanych kursów specjalistycznych, m.in.:
- resuscytacja krążeniowo‑oddechowa,
- wykonanie i interpretacja EKG,
- przetaczanie krwi i preparatów krwiopochodnych.
Metody dydaktyczne i zaliczanie
- Wykłady, seminaria, praca w grupach, dyskusje; w części treści możliwy e‑learning.
- Zaliczenia bieżące modułów (wiedza i umiejętności) oraz egzamin końcowy.