Od 1 stycznia 2026 roku wszystkie pielęgniarki i położne czynne zawodowo będą zobowiązane do systematycznego zbierania punktów edukacyjnych. System ten wprowadza formalne ramy dla ciągłego doskonalenia zawodowego, które do tej pory nie było jednolicie regulowane w skali kraju. Podstawę prawną stanowi Uchwała nr 106/VIII/2024 Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.
Nowy system rozliczania
Pierwszy okres rozliczeniowy startuje 1 stycznia 2026 roku i potrwa do 31 grudnia 2030 roku, czyli przez pełne 60 miesięcy. W tym czasie każda osoba wykonująca zawód musi uzyskać minimum 100 punktów edukacyjnych. Formy doskonalenia zawodowego ukończone przed dniem wejścia w życie uchwały zalicza się do pierwszego okresu rozliczeniowego.
Dla osób, które podejmą wykonywanie zawodu po 1 stycznia 2026 roku, okres rozliczeniowy bierze swój początek z dniem wpisu do okręgowego rejestru. Nadwyżka punktów uzyskanych w jednym okresie rozliczeniowym nie jest przenoszona na kolejne okresy.
Formy zdobywania punktów edukacyjnych
System punktacji obejmuje różnorodne formy doskonalenia zawodowego. Najwyższą wartość mają osiągnięcia naukowe i specjalizacyjne.
| Forma aktywności | Liczba punktów | Limit / Uwagi |
|---|---|---|
| Tytuł naukowy (dr, dr hab., prof.) | 100 pkt | Maksymalna jednorazowa liczba punktów |
| Szkolenie specjalizacyjne | 80 pkt | Kluczowa forma rozwoju |
| Tytuł magistra pielęgniarstwa/położnictwa | 80 pkt | Studia II stopnia |
| Kurs kwalifikacyjny | 40 pkt | |
| Kurs specjalistyczny | 20 pkt | |
| Kurs dokształcający | 10 pkt | |
| Udział w konferencjach (bierny) | 2 pkt/dzień | Do 20 punktów rocznie |
| Wystąpienie na konferencji (referat/plakat) | 10 pkt | Jednorazowo za wystąpienie |
| Udział w webinarach | do 10 pkt | Limit roczny |
Warto odnotować, że punkty za studia licencjackie pomostowe (40 pkt) dotyczą jedynie osób kończących ostatnie ścieżki tego typu, gdyż ten proces zgodnie z dyrektywami unijnymi został w Polsce wygaszony.
Aktywna działalność w samorządzie zawodowym (osoby niezatrudnione na etatach w strukturach samorządu) może przynieść 40 punktów.
Procedura zgłaszania i dokumentowania
Osoby wykonujące zawód przesyłają drogą elektroniczną do właściwej okręgowej izby pielęgniarek i położnych dokumenty potwierdzające realizację obowiązku doskonalenia zawodowego w terminie do trzech miesięcy od zakończenia okresu rozliczeniowego.
To okręgowa rada, na podstawie danych z systemów SOS i SMK, zatwierdza wypełnienie limitu punktowego. Kluczową rolę odgrywa System Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK), przez który pielęgniarki składają wnioski o uznanie punktów za kursy centralnie monitorowane.
Dokumentami potwierdzającymi uzyskanie punktów są dyplomy, zaświadczenia, certyfikaty, potwierdzenia organizatorów oraz potwierdzenia autorstwa lub kopie artykułów. Okręgowe izby sprawdzają pod kątem merytorycznym, czy dana forma doskonalenia uprawnia do uzyskania punktów.
Konsekwencje braku wymaganych punktów
Brak wymaganej aktywności edukacyjnej odnotowuje się w rejestrze okręgowym. Pielęgniarka lub położna otrzymuje monit z okręgowej izby o niespełnieniu obowiązku i może uzyskać dodatkowy termin jego realizacji.
Uchylanie się od doskonalenia zawodowego może skutkować wpisem do rejestru oraz potencjalnymi utrudnieniami w awansie zawodowym czy udziału w konkursach na stanowiska kierownicze. W obecnym stanie prawnym nie ma bezpośredniej podstawy do automatycznego zawieszenia prawa wykonywania zawodu wyłącznie z powodu braku punktów edukacyjnych.
Specjalne przypadki i przedłużenia
System przewiduje elastyczne rozwiązania dla szczególnych sytuacji. Na wniosek pielęgniarki lub położnej czas trwania okresu rozliczeniowego może być przedłużony na okres nie dłuższy niż 24 miesiące. Dotyczy to przypadków takich jak urlopy bezpłatne, wychowawcze, przerwa w wykonywaniu zawodu z przyczyn losowych czy dobrowolna rezygnacja.
Jeżeli w okresie rozliczeniowym członek samorządu zostaje członkiem innej okręgowej izby pielęgniarek i położnych, okręgowa rada tej izby uwzględnia uzyskane przez nią dotychczas punkty edukacyjne.
Brak narzędzi online do obliczania punktów
W przeciwieństwie do innych zawodów medycznych, obecnie nie ma dedykowanych kalkulatorów online do obliczania punktów edukacyjnych dla pielęgniarek i położnych. Osoby wykonujące zawód muszą samodzielnie śledzić swoje postępy, kierując się tabelą punktacji zawartą w uchwale Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.
Okręgowe izby planują wprowadzenie elektronicznych systemów obsługi, które będą ułatwiać zgłaszanie i rozliczanie punktów edukacyjnych. Pielęgniarki i położne będą zobowiązane do zgłaszania każdej aktualizacji do okręgowej izby lub elektronicznie w module rejestru okręgowego.
Przygotowania do zmian od 2026 roku
Choć przepisy mają wejść w życie od 2026 roku, to już dziś warto rozpocząć gromadzenie punktów edukacyjnych. Wszystkie ukończone kursy i specjalizacje będą zaliczane do pierwszego okresu rozliczeniowego. To oznacza, że pielęgniarki mogą już teraz rozpocząć budowanie swojego dorobku zawodowego.
Do 1 stycznia 2026 roku doprecyzowane zostaną zasady interpretacji poszczególnych aktywności edukacyjnych. Dodatkowo niezbędne jest wprowadzenie zapisów o punktach edukacyjnych do nowelizowanej ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
Wprowadzenie systemu punktów edukacyjnych ma na celu uporządkowanie i usystematyzowanie ścieżek rozwoju zawodowego oraz zobowiązanie pielęgniarek i położnych do ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Mimo kontrowersji związanych z sankcjami, system ten może przyczynić się do podniesienia standardów opieki zdrowotnej poprzez lepiej wykształconą kadrę pielęgniarską.