Czego dotyczy ta strona? Dział obejmuje pytania dotyczące zasad i warunków kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych. Znajdziesz tu odpowiedzi m.in. na temat wymogów stawianych organizatorom szkoleń, zasad kontynuacji przerwanej specjalizacji, możliwości zwolnienia z poszczególnych kursów lub całej specjalizacji (np. dla osób z tytułem doktora), a także uprawnień do przeprowadzania szczepień czy przetaczania krwi. To podstawowe źródło informacji dla osób planujących rozpoczęcie lub kontynuację kształcenia.
Szczegółowe zasady prowadzenia kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych reguluje Rozdział 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2702 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2016 r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 115).
Kto może być organizatorem kształcenia i jakie warunki musi spełnić?
Organizatorem kształcenia może być podmiot, który:
- posiada status uczelni, szkoły prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych albo jest podmiotem leczniczym,
- posiada wpis do rejestru podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe, prowadzonego przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych lub właściwą okręgową radę.
Szczegółowe wymagania określa art. 75 ust. 3 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
Czy można kontynuować specjalizację po jej przerwaniu?
Tak, pod warunkiem że przerwa nie przekroczyła 5 lat. Procedura wygląda następująco:
- Złóż wniosek o ponowne zakwalifikowanie na specjalizację w tej samej dziedzinie za pośrednictwem systemu SMK.
- Zwróć się do organizatora z wnioskiem o zaliczenie wcześniej zrealizowanych modułów i szkoleń praktycznych, na podstawie:
- papierowej karty specjalizacji – jeśli kształcenie rozpoczęło się przed 1 lipca 2017 r.,
- Elektronicznej Karty Kształcenia (EKK) – jeśli specjalizacja była rozpoczęta po tej dacie.
Ważne: Jeśli przerwałaś/eś specjalizację dofinansowaną przez Ministra Zdrowia, ponowne ubieganie się o miejsce dofinansowane będzie możliwe dopiero po upływie 5 lat od daty przerwania. Identyczne ograniczenie dotyczy osób, które trzykrotnie nie zdały egzaminu państwowego.
Czy szkolenie z przetaczania krwi i jej składników objęte jest systemem SMK?
Nie. Szkolenia w tym zakresie regulują odrębne przepisy – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2017 r. w sprawie szkolenia pielęgniarek i położnych dokonujących przetaczania krwi i jej składników (Dz. U. z 2017 r. poz. 1026). Nabór i zasady odbywania tego szkolenia są prowadzone poza systemem SMK.
Jakie warunki trzeba spełnić, by uzyskać zwolnienie z kursu specjalistycznego „Wywiad i badanie fizykalne”?
Organizator specjalizacji ma obowiązek potwierdzić przed zaliczeniem szkolenia, że uczestnik posiada kwalifikacje w zakresie badania fizykalnego, udokumentowane jednym z poniższych dokumentów (kopia uwierzytelniona):
- dyplom tytułu specjalisty uzyskanego po 2001 r.
- zaświadczenie o ukończeniu kursu specjalistycznego „Wywiad i badanie fizykalne”
- zaświadczenie o ukończeniu kursu „Advanced Physical Assessment”
- dyplom licencjata pielęgniarstwa (dotyczy naborów od roku akademickiego 2012/2013, w tym absolwentów studiów pomostowych)
Czy mogę zaliczyć staż pracy ratownika medycznego do wymaganego stażu w zawodzie pielęgniarki?
Nie. Obowiązujące przepisy nie przewidują takiej możliwości. Warunki stażu pracy dla specjalizacji i kursów kwalifikacyjnych odnoszą się wyłącznie do pracy w zawodzie pielęgniarki lub położnej:
- Specjalizacja: co najmniej 2 lata pracy w zawodzie w ciągu ostatnich 5 lat (art. 67 ust. 4 ustawy).
- Kurs kwalifikacyjny: co najmniej 6 miesięcy stażu pracy w zawodzie (art. 71 ust. 2 ustawy).
Czy przed egzaminem specjalizacyjnym wymagane są kursy RKO i EKG?
Nie. Na mocy aktualizacji programów szkoleń specjalizacyjnych zatwierdzonej przez Ministra Zdrowia 5 kwietnia 2022 r., zniesiono obowiązek przedkładania zaświadczeń o ukończeniu następujących kursów specjalistycznych:
- Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
- Resuscytacja oddechowo-krążeniowa noworodka
- Wykonanie i interpretacja zapisu elektrokardiograficznego
- Leczenie ran (dla pielęgniarek i dla położnych)
Uwaga: Zmiana ta nie dotyczy wymogu udokumentowania kwalifikacji z zakresu badania fizykalnego – ten warunek pozostaje w mocy.
Jak przebiega procedura zwolnienia z obowiązku odbywania specjalizacji przez pielęgniarkę z tytułem doktora?
Procedura obejmuje kilka etapów:
- Złożenie wniosku o zakwalifikowanie na specjalizację za pośrednictwem SMK (możliwe zwolnienie z egzaminu wstępnego przez komisję kwalifikacyjną na podstawie § 5 ust. 4 rozporządzenia).
- Uzyskanie opinii merytorycznej od kierownika specjalizacji.
- Złożenie wniosku do Ministra Zdrowia za pośrednictwem Dyrektora CMKP. Wzór wniosku dostępny jest na stronie cmkp.edu.pl.
- Wniosek ocenia Zespół powołany przez Dyrektora Centrum, który wydaje opinię przekazywaną Ministrowi Zdrowia.
- Minister Zdrowia podejmuje ostateczną decyzję administracyjną w sprawie zwolnienia (całkowitego lub częściowego).
Po uzyskaniu decyzji należy niezwłocznie poinformować organizatora kształcenia, aby dokonał stosownych wpisów w EKK.
Czy pielęgniarka posiadająca tytuł specjalisty musi dodatkowo ukończyć kurs, by przeprowadzać szczepienia ochronne?
Niekoniecznie. Szczepienia ochronne mogą przeprowadzać osoby, które spełniają jeden z poniższych warunków (§ 6 rozporządzenia MZ z dnia 18 sierpnia 2011 r., Dz. U. z 2023 r. poz. 2077):
- ukończyły kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych w ramach doskonalenia zawodowego,
- uzyskały specjalizację w dziedzinie, której program obejmował problematykę szczepień ochronnych,
- posiadają co najmniej 6-miesięczną praktykę w zakresie przeprowadzania szczepień.
Tytuł magistra pielęgniarstwa sam w sobie nie zwalnia automatycznie z wymogu kursu – decyduje treść programu specjalizacji lub posiadana praktyka.
Jak długo przechowywana jest dokumentacja kształcenia?
Dokumentacja przebiegu kształcenia, która nie jest sporządzana w formie elektronicznej w systemie SMK, powinna być przechowywana przez organizatora przez 10 lat od dnia zakończenia kształcenia – zgodnie z art. 81 ust. 11 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
Czy organizator kształcenia musi prowadzić dokumentację papierową obok systemu SMK?
Od momentu uruchomienia systemu SMK dokumenty wskazane w rozporządzeniu (m.in. karty kształcenia, listy obecności modułów ujętych w systemie) sporządzane są wyłącznie elektronicznie. Jednak pozostała dokumentacja, nieobjęta systemem SMK (np. dzienniki zajęć prowadzone poza SMK), nadal powinna być prowadzona w formie papierowej i przechowywana przez 10 lat.