Na mocy ustawy z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1897), z dniem 1 stycznia 2025 roku zlikwidowane zostało Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych (CKPPiP).
CKPPiP było państwową jednostka budżetową, która przez ponad 26 lat nadzorowała kształcenie podyplomowe najliczniejszej grupy zawodowej w polskim systemie ochrony zdrowia, liczącej blisko 260 tysięcy pielęgniarek i położnych. Wszystkie zadania, mienie, prawa i obowiązki zlikwidowanej instytucji przejęło Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP), które stało się jedyną instytucją odpowiedzialną za kształcenie podyplomowe wszystkich zawodów medycznych w Polsce. Reforma przeprowadzona została mimo wieloletniego, wyraźnego sprzeciwu środowiska – zarówno Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych (stanowisko NRPiP), jak i Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych (komunikat OZZPiP po spotkaniu z Ministrem Zdrowia).
Czym było CKPPiP?
Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych (CKPPiP) zostało powołane do życia zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 28 września 1998 r (ISAP). Był to wyspecjalizowany podmiot państwowy, działający jako państwowa jednostka budżetowa, której wyłącznym zadaniem było nadzorowanie, organizowanie i monitorowanie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych w Polsce.
Przez ponad 26 lat istnienia CKPPiP pełniło kluczową rolę w systemie ochrony zdrowia. Do jego głównych zadań należały:
- Planowanie i koordynacja kształcenia – określanie zapotrzebowania na specjalistów w poszczególnych dziedzinach pielęgniarstwa i dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia
- Organizacja Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) – przygotowywanie dwa razy w roku planu egzaminów, opracowywanie i aktualizowanie bazy zadań egzaminacyjnych, organizowanie egzaminów w poszczególnych dziedzinach pielęgniarstwa
- Wydawanie dyplomów – realizacja czynności niezbędnych do przygotowania, sporządzenia i wydania dyplomów potwierdzających uzyskanie tytułu specjalisty oraz prowadzenie rejestru wydanych dyplomów
- Obsługa specjalizacji dofinansowanych – zarządzanie umowami z organizatorami kształcenia na specjalizacje finansowane ze środków budżetu państwa
- Monitorowanie procesu kształcenia – na podstawie planów i harmonogramów zamieszczanych w Systemie Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK)
- Ewidencja organizatorów kształcenia – prowadzenie rejestru podmiotów uprawnionych do kształcenia podyplomowego
- Opracowywanie analiz i ekspertyz z zakresu kształcenia podyplomowego oraz egzaminów państwowych
CKPPiP działało w oparciu o przepisy Rozdziału 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2022 poz. 2702 z późn. zm. – ISAP) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2016 r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (Dz.U. 2016 poz. 1761 – ISAP).
Plany konsolidacji i proces legislacyjny
Likwidacja CKPPiP nie była decyzją nagłą. Pomysł konsolidacji kształcenia podyplomowego wszystkich zawodów medycznych w jednej instytucji dojrzewał przez lata.
Geneza problemu
Przez lata w Polsce równolegle funkcjonowały dwa podmioty odpowiedzialne za kształcenie podyplomowe zawodów medycznych. CKPPiP zajmowało się pielęgniarkami i położnymi, zaś Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) – istniejące od 1971 roku jako samodzielna placówka naukowo-dydaktyczna – odpowiadało za lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych, ratowników medycznych i inne zawody medyczne z wyższym wykształceniem.
Ministerstwo Zdrowia od pewnego czasu wskazywało na nieefektywność tego rozwiązania. W Ocenie Skutków Regulacji projektu ustawy jednoznacznie stwierdzono: „Odrębne funkcjonowanie dwóch jednostek zajmujących się kształceniem podyplomowym zawodów medycznych jest zbędne i wydaje się być problematyczne wobec konieczności konsolidacji wszystkich zawodów medycznych oraz zapewnienia ich współpracy.”
Resort zwracał uwagę, że dotychczasowy podział utrudniał pielęgniarkom i położnym dostęp do osiągnięć naukowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, ograniczał wymianę doświadczeń i integrację z przedstawicielami innych zawodów medycznych.
Dodatkowym argumentem były wyniki kontroli przeprowadzonych przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, które wykazały „istotne uchybienia” u organizatorów kształcenia. Dotyczyły one najczęściej: braku odpowiedniej bazy do prowadzenia zajęć dydaktycznych, braku umów z podmiotami leczniczymi do realizacji zajęć stażowych, braku właściwych kwalifikacji osób stanowiących kadrę dydaktyczną, braku kontynuacji rozpoczętych specjalizacji oraz braku przestrzegania terminów zamieszczania harmonogramów w SMK.
Rok 2022 i pierwsze przymiarki
Pierwsze publicznie znane prace nad konsolidacją sięgają 2022 roku, kiedy Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji projekt nowelizacji ustawy o CMKP. Projekt ten zakładał likwidację CKPPiP i przeniesienie realizowanych przez tę jednostkę zadań do CMKP.
Projekt ustawy z kwietnia 2024 roku
Przełomem był 11 kwietnia 2024 r., kiedy na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw. Projekt zakładał nie tylko likwidację CKPPiP, ale był też pakietem rozwiązań dla całego systemu ochrony zdrowia – zawierał m.in. przepisy ułatwiające dostęp do zawodu pielęgniarki i położnej osobom, które uzyskały kwalifikacje w Wielkiej Brytanii przed brexitem, oraz rozwiązania dla lekarzy POZ.
Opór wobec projektu zgłosiło Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego – paradoksalnie instytucja, która miała przejąć zadania CKPPiP. Sprzeciw zgłosiło też Porozumienie Rezydentów, krytykując przede wszystkim przepisy dotyczące zmiany sposobu wyboru dyrektora CMKP (materiały prasowe).
Akt likwidacji: Ustawa z 27 listopada 2024 roku
Uchwalenie i ogłoszenie ustawy
W dniu 27 listopada 2024 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw. Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 20 grudnia 2024 r. pod pozycją 1897 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1897 – ISAP) i weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r.
Choć pytanie o podpisanie przez Prezydenta Andrzeja Dudę jest naturalnie nasuwające się w kontekście procesu legislacyjnego, warto odnotować, że zgodnie z konstytucyjnym terminarzem – ustawa uchwalona 27 listopada i ogłoszona 20 grudnia 2024 r. musiała zostać podpisana przez Prezydenta przed jej ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw.
Kluczowe art. 43 ustawy
Kluczowy dla losów CKPPiP był artykuł 23 ustawy, który stanowił dosłownie:
„Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy likwiduje się Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych (…).”
Ten sam artykuł określał, że z dniem wejścia w życie ustawy całe mienie, należności, zobowiązania, prawa i obowiązki CKPPiP – dotychczasowej państwowej jednostki budżetowej – stają się mieniem, należnościami, zobowiązaniami, prawami i obowiązkami CMKP.
Zakres zmian wprowadzonych ustawą
Ustawa była aktem kompleksowym, nowelizującym kilkanaście ustaw. Poza likwidacją CKPPiP wprowadzała m.in.:
- Rozszerzenie zakresu działania CMKP – instytucja ta stała się jedynym podmiotem samodzielnie organizującym i realizującym kształcenie podyplomowe lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych, farmaceutów, fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych, ratowników medycznych i przedstawicieli innych zawodów medycznych
- Nowe zasady nadzoru – Dyrektor CMKP objął kompetencje do nadawania i cofania uprawnień do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego oraz dofinansowywania specjalizacji dla pielęgniarek i położnych
- Zmianę nazwy – ustawa zmodyfikowała nazwę instytucji z „Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego” na „Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego”
- Nowe wymogi dla dyrektora CMKP – m.in. konieczność posiadania co najmniej stopnia naukowego doktora habilitowanego i wykonywania zawodu medycznego
- Zmiany w systemie POZ – przedłużenie czasu potrzebnego do ukończenia kursu z medycyny rodzinnej dla wybranych grup lekarzy POZ do 31 grudnia 2026 r., zapewniające ciągłość opieki zdrowotnej
- Przepisy dla pielęgniarek z Wielkiej Brytanii – umożliwienie uznawania kwalifikacji uzyskanych w UK przed brexitem (1 stycznia 2021 r.)
- Akredytacja organizatorów kształcenia – wprowadzenie systemu akredytacji przez Dyrektora CMKP, ujednolicającego standardy prowadzenia specjalizacji
- Docelowo – przeniesienie PES do CEM – ustawa zapowiadała przekazanie od 2027 r. zadań związanych z organizacją Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego dla pielęgniarek i położnych do Centrum Egzaminów Medycznych (CEM), ujednolicając system egzaminowania
Co w praktyce się zmieniło od 1 stycznia 2025 roku?
Struktura organizacyjna
Z dniem 1 stycznia 2025 r. dotychczasowe zadania CKPPiP przejęło Biuro Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych utworzone w strukturach CMKP. Biurem kieruje dr n. med. Beata Guzak. Siedziba Biura tymczasowo pozostała przy ul. Szaserów 128 w Warszawie – dotychczasowej siedzibie CKPPiP. Pracownicy CKPPiP z mocy prawa stali się pracownikami CMKP.
Zmiany dla pielęgniarek i położnych zdających egzaminy
Nowelizacja wprowadziła konkretne, odczuwalne zmiany dla osób przystępujących do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego:
- Wzrost opłaty egzaminacyjnej – z dotychczasowych 170 zł do 350 zł, co uzasadniono rosnącymi kosztami organizacyjnymi po konsolidacji instytucji
- Zmiana adresata wniosków – wnioski o zakwalifikowanie do egzaminu państwowego składa się przez CMKP, nie przez CKPPiP
- Nowy numer rachunku bankowego – opłaty za egzaminy wnoszone są na rachunek CMKP
- Dyplomy specjalisty – odtąd wydaje je Dyrektor CMKP
- Ograniczenie naborów uzupełniających – nowe przepisy zakładają, że nabory uzupełniające mają następować tylko na początku specjalizacji, by zachować jej pełny czas trwania
Ważna gwarancja dla uczestników dotychczasowych szkoleń: wszystkie dyplomy i zaświadczenia wydane przez CKPPiP zachowują swoją ważność. Osoby, które rozpoczęły specjalizację przed wejściem w życie nowych przepisów, kontynuują szkolenie na dotychczasowych zasadach.
Zmienił się także adresat wniosków o zwolnienie z obowiązku odbywania specjalizacji – dotychczas składano go do Ministra Zdrowia, teraz kieruje się go do Dyrektora CMKP.
Finansowanie
Na 2025 rok CMKP otrzymało dotację podmiotową w łącznej wysokości 118 113 985 zł. W tej kwocie uwzględniono nowe zadania instytucji, w tym przejęcie zadań CKPPiP. Na szkolenie pielęgniarek i położnych zabezpieczono 5 992 691 zł.
Argumenty uzasadniające reformę
Ministerstwo Zdrowia wskazywało na kilka kluczowych korzyści z konsolidacji:
Po pierwsze – ujednolicenie standardów. Dotychczasowy model kształcenia, z szerokim kręgiem podmiotów uprawnionych do jego prowadzenia, nie zapewniał wystarczająco wysokiego poziomu kształcenia podyplomowego. Kontrole wykazywały istotne uchybienia u organizatorów kształcenia.
Po drugie – likwidacja niejednolitości rejestrów. Rejestr podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe był prowadzony przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych oraz 45 okręgowych izb pielęgniarek i położnych – co powodowało rozbieżności w realizacji tego zadania. Nowe przepisy przekazały prowadzenie rejestru wyłącznie do Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.
Po trzecie – dostęp do nauki. Konsolidacja miała ułatwić pielęgniarkom i położnym dostęp do prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej oraz uczestnictwa w inicjowaniu i wspólnym prowadzeniu badań naukowych – na poziomie dotąd dostępnym wyłącznie dla innych zawodów medycznych skupionych wokół CMKP.
Po czwarte – oszczędności i efektywność. Utrzymywanie dwóch równoległych instytucji biurokratycznych generowało zbędne koszty administracyjne.
Sprzeciw i niepewność – głos środowiska medycznego
Likwidacja CKPPiP nie odbyła się w ciszy gabinetów. Towarzyszyła jej wieloletnia, intensywna debata środowiskowa, w której zdecydowanie dominowały głosy sprzeciwu.
Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych
Już w marcu 2021 roku, gdy Ministerstwo Zdrowia po raz pierwszy publicznie zapowiedziało plany likwidacji CKPPiP, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych (NRPiP) wydała Stanowisko nr 50 z dnia 24 marca 2021 r., w którym jednoznacznie wyraziła sprzeciw wobec proponowanych zmian.
W stanowisku Rada stwierdziła wprost: „Nie istnieje żadne merytoryczne uzasadnienie przemawiające za likwidacją obecnego systemu kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych.”
NRPiP broniła dotychczasowego systemu, wskazując na jego realne osiągnięcia. Jak podkreśliła Rada, „obecny system kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych zapewnia stały dopływ wysoko wykwalifikowanej, specjalistycznej kadry pielęgniarek i położnych do systemu ochrony zdrowia. Bazując na ponad dwudziestoletnich doświadczeniach z funkcjonowania tego systemu uznajemy za konieczne i bezwzględne pozostawienie obecnych rozwiązań prawo-systemowych”.
Samorząd sięgnął też po argument historyczny. W stanowisku przypomniano, że w poprzednim systemie kształcenia podyplomowego, włącznie do końca lat 90., pielęgniarki i położne miały znacznie ograniczoną dostępność do stałej aktualizacji wiedzy i umiejętności zawodowych – właśnie dlatego, że kształcenie było prowadzone przez CMKP i Wojewódzkie Ośrodki Doskonalenia Kadr Medycznych. Dane statystyczne mówiły same za siebie: w latach 1960–1999 specjalizację posiadało jedynie 7 193 pielęgniarek i położnych.
NRPiP ostrzegała też przed utratą wpływu samorządu na treści kształcenia. Rada obawiała się, że w myśl proponowanych rozwiązań nie będzie już miała reprezentatywnego głosu w ustalaniu programów kształcenia, bo program ma ustalać zespół programowy CMKP, w skład którego ma wchodzić co najmniej jeden przedstawiciel samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych, jednak nie musi on pełnić żadnych funkcji w organach tego samorządu.
W 2024 roku, kiedy projekt trafił do Sejmu, prezes NRPiP Mariola Łodzińska – w piśmie skierowanym do wiceministra zdrowia Marka Kosa – wyraziła pogląd, że proponowane zmiany w systemie kształcenia podyplomowego nie mają uzasadnienia ani pod względem organizacyjnym, ani merytorycznym.
Wcześniej, w rozmowie z mediami przy okazji pierwszego projektu z marca 2024 roku, prezes Łodzińska zachowała ostrożność. Tłumaczyła, że spotkała się z wiceminister Demkow m.in. w sprawie kształcenia pielęgniarek i położnych, i zapowiadała: „Będziemy dyskutować o tej propozycji w pełnym składzie Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych i wówczas podejmiemy stanowisko”.
Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych
Równie jednoznaczne stanowisko zajął Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP). Przewodnicząca Krystyna Ptok przekonywała, że wspólne kształcenie jest przejawem marginalizacji licznej grupy zawodowej, jaką są pielęgniarki i położne, i że sposób kształcenia podyplomowego powinien pozostać taki, jaki jest.
W podobnym tonie wypowiadała się Dorota Ronek, wiceprzewodnicząca OZZPiP. Mówiła: „Dla tak dużej grupy zawodowej wskazane byłoby mieć oddzielne miejsce kształcenia. Dotychczasowe rozwiązanie było dobre, sprawdzało się. Trudno dziś ocenić proponowane zmiany. Czas pokaże.”
Związek podkreślał, że pielęgniarki i położne to najliczniejsza grupa wśród zawodów medycznych. Rada wskazywała, że pielęgniarki i położne są najliczniejszą grupą pracowników zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia, a ich liczba wynosi 259 843 osoby, i w związku z tym powinny posiadać odrębny system kształcenia podyplomowego niż pozostałe zawody medyczne.
Burzliwe posiedzenie komisji sejmowych
Projekt wzbudził gorące emocje również w Sejmie. Podczas obrad połączonych komisji, poseł Czesław Hoc wskazał na „wrzutki” do projektu już po konsultacjach społecznych, m.in. dotyczące tego, kto będzie kwalifikował do szczepień i jak będzie wybierany dyrektor CMKP. Uznał, że projekt odbiera pielęgniarkom i położnym oraz ratownikom niezależność kształcenia i że CMKP zostanie upolitycznione. Nazwał go wręcz „zamachem na CMKP”.
Posłanka Katarzyna Sójka zwróciła uwagę, że projekt dotyczy co najmniej 20 innych ustaw, wiele z nich niezwiązanych bezpośrednio ze zmianami w CMKP. Przytoczyła też sprzeciw wobec projektu ze strony Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej.
Opozycja podważała przede wszystkim zmianę sposobu powoływania dyrektora CMKP, widząc w niej próbę upolitycznienia kluczowej instytucji edukacji medycznej.
Głosy płynące z Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego
Co znamienne, sprzeciw wobec projektu wyraziło samo Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego – instytucja, która miała przejąć zadania CKPPiP. Przedstawiciele CMKP sprzeciwiali się projektowi nowelizacji ustawy, który zmieniał m.in. sposób wyboru dyrektora CMKP. Głosy niezadowolenia kierowało także Porozumienie Rezydentów.
Nieliczne głosy poparcia. Ekspert z Ministerstwa Zdrowia za zmianami
Na tle dominującego sprzeciwu środowiska wyróżniał się głos dr n. ekon. Grety Kanownik, byłej dyrektor Departamentu Pielęgniarek i Położnych w Ministerstwie Zdrowia, która jednoznacznie poparła decyzję resortu.
W opublikowanym tekście ekspert podkreślała, że konsolidacja to krok we właściwym kierunku. Wskazywała, że zintegrowanie dwóch jednostek umożliwi pielęgniarkom i położnym łatwiejszy dostęp do prowadzenia działalności naukowej, dydaktycznej oraz uczestnictwa w inicjowaniu i wspólnym prowadzeniu badań naukowych. Zaznaczyła też, że zapowiadane zmiany to „krok milowy w zakresie integracji zawodów medycznych, którego efekt dostrzeżemy w okresie od czterech do pięciu lat od momentu połączenia jednostek, a więc gdy będziemy mieli pierwszych absolwentów zintegrowanych uczelni”.
Kanownik zwracała też uwagę na konkretny problem, który reforma miała rozwiązać: w ostatnich latach zdarzały się sytuacje, że organizator kształcenia prowadzący kształcenie w ramach działalności gospodarczej zawiesił działalność, będąc w trakcie realizacji szkoleń specjalizacyjnych dla dużej grupy pielęgniarek i położnych, lub prowadził kształcenie podyplomowe poza SMK, co spowodowało, że osoby będące w trakcie szkolenia specjalizacyjnego nie miały możliwości jego ukończenia.
Bilans debaty
Zestawiając wszystkie głosy, obraz jest jednoznaczny: reforma przeprowadzona została wbrew wyraźnej woli głównych reprezentantów środowiska pielęgniarskiego i położniczego – zarówno samorządu zawodowego (NRPiP), jak i największego związku zawodowego (OZZPiP). Instytucje te konsekwentnie, przez lata, przedstawiały merytoryczne argumenty za utrzymaniem odrębności systemu kształcenia.
Rząd zdecydował się na konsolidację mimo tego sprzeciwu, powołując się na potrzebę ujednolicenia standardów, wyeliminowania nieprawidłowości u organizatorów kształcenia oraz – szerzej – na logikę integracji środowisk medycznych. Czas zweryfikuje, która ze stron miała rację.
Podsumowanie
Likwidacja CKPPiP zamknęła ponad ćwierćwiekowy rozdział w historii kształcenia podyplomowego polskich pielęgniarek i położnych. Instytucja, która powstała w 1998 roku jako odpowiedź na potrzeby intensywnie reformującego się systemu ochrony zdrowia, przestała istnieć 1 stycznia 2025 roku – pochłonięta przez logikę konsolidacji i ujednolicania.
Kluczowym aktem prawnym kończącym jej byt była ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1897), ogłoszona 20 grudnia 2024 r. i wchodząca w życie 1 stycznia 2025 r.
Dla ponad 200 tysięcy czynnych zawodowo pielęgniarek i położnych w Polsce reforma oznacza jedną instytucję zamiast dwóch – z założenia bardziej spójną, silniej powiązaną z akademickim środowiskiem medycznym i ujednolicającą standardy kształcenia ze standardami obowiązującymi inne zawody medyczne. Czy zmiana przyniesie zapowiadane korzyści, pokaże czas.
Bibliografia
1. Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych. Stanowisko nr 50 Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie utrzymania obecnych rozwiązań prawnych w zakresie systemu kształcenia podyplomowego, w tym pozostawienia Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych jako samodzielnej jednostki budżetowej podległej Ministrowi Zdrowia. [online]. Publikacja: 25.03.2021. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://nipip.pl/stanowisko-nr-50-naczelnej-rady-pielegniarek-i-poloznych-z-dnia-24-marca-2021-r-w-sprawie-utrzymania-obecnych-rozwiazan-prawnych-w-zakresie-systemu-ksztalcenia-podyplomowego-w-tym-pozosta/
2. FERFECKA, Aleksandra. Komunikat po spotkaniu z Ministrem Zdrowia. Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych. [online]. 11.05.2021. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://ozzpip.pl/komunikat-po-spotkaniu-z-ministrem-zdrowia/
3. Polska. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych. Dz.U. 1998 Nr 161 poz. 1110. ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych. [online]. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19981611110
4. Centrum e-Zdrowia. System Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK). [online]. (b.d.). Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/systemy-it/system-monitorowania-ksztalcenia
5. Polska. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 października 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Dz.U. 2022 poz. 2702. ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych. [online]. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002702
6. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (X kadencja). Druk nr 757: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw (z uzasadnieniem i OSR). Warszawa, 30.10.2024. [online] (PDF). Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://www.krasp.org.pl/files/public/dokumenty/dokumenty_opiniowane/KS_rzadowy_projekt_ustawy_o_zmianie_ustawy_o_Centrum_Medycznym_Ksztalcenia_Podyplomowego.pdf
7. JANIK, Jacek (red.). CMPK i Porozumienie Rezydentów przeciwne projektowi resortu. Menedżer Zdrowia – Termedia. [online]. 18.10.2024. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://www.termedia.pl/mz/CMPK-i-Porozumienie-Rezydentow-przeciwne-projektowi-resortu%2C58540.html
8. Polska. Ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2024 poz. 1897. ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych. [online]. Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001897
9. Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Strona internetowa CMKP. [online]. (b.d.). Dostęp: 03.03.2026. Dostępny w Internecie: https://www.cmkp.edu.pl/