Chrapanie to nie tylko uciążliwy problem dla partnera czy domowników. W wielu przypadkach jest sygnałem, że podczas snu dochodzi do zwężenia górnych dróg oddechowych. Najczęstsze przyczyny to nadwaga, spanie na plecach, niedrożność nosa, alkohol przed snem, palenie tytoniu oraz obturacyjny bezdech senny. Dobra wiadomość jest taka, że z chrapaniem można skutecznie walczyć — od zmiany stylu życia po leczenie laryngologiczne i diagnostykę w poradni zaburzeń snu.
Dlaczego chrapiemy?
Chrapanie pojawia się wtedy, gdy przepływające powietrze wprawia w drgania tkanki gardła, podniebienia miękkiego, języczka lub nasady języka. Im bardziej zwężone są drogi oddechowe, tym większe ryzyko głośnego, nieregularnego chrapania. Problem często nasila się przy otyłości, po alkoholu, podczas spania na wznak oraz przy zaburzonej drożności nosa, na przykład w przebiegu alergii, infekcji lub skrzywienia przegrody nosowej.[1][2][4]
Jak pozbyć się chrapania? Najskuteczniejsze sposoby
Redukcja masy ciała
Jeśli masz nadwagę lub otyłość, redukcja masy ciała jest jednym z najważniejszych kroków. Nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy szyi zwiększa ucisk na drogi oddechowe i sprzyja ich zapadaniu się podczas snu. W polskich opracowaniach dotyczących obturacyjnego bezdechu sennego podkreśla się, że unormowanie masy ciała powinno być podstawą postępowania zachowawczego.[1][2][5]
Zmiana pozycji snu
Pozycja snu ma ogromne znaczenie. Spanie na plecach sprzyja cofaniu się języka i zwężeniu gardła, dlatego chrapanie zwykle jest wtedy silniejsze. U wielu osób poprawę przynosi spanie na boku, czyli tzw. leczenie pozycyjne. W praktyce wykorzystuje się specjalne poduszki, kamizelki lub proste rozwiązania, które ograniczają sen na wznak.[2][3][4]
Unikanie alkoholu i leków nasennych
Alkohol rozluźnia mięśnie gardła, przez co drogi oddechowe łatwiej się zwężają. Podobnie mogą działać niektóre leki nasenne i uspokajające. Dlatego, jeśli chcesz ograniczyć chrapanie, warto zrezygnować z alkoholu wieczorem i nie stosować leków nasennych bez konsultacji z lekarzem.[2][4][5]
Rzucenie palenia
Palenie tytoniu podrażnia błonę śluzową nosa i gardła, nasila stan zapalny oraz obrzęk, co pogarsza drożność dróg oddechowych. W efekcie chrapanie może być częstsze i głośniejsze. Rzucenie palenia poprawia nie tylko jakość snu, ale też ogólny stan układu oddechowego.[2][4][5]
Dbanie o drożność nosa
Jeśli chrapanie wynika z niedrożności nosa, samo leczenie gardła nie wystarczy. W takich sytuacjach pomocne bywa leczenie przyczyny: alergii, infekcji zatok, przerostu małżowin nosowych albo skrzywionej przegrody nosa. Przy przejściowym przekrwieniu błony śluzowej nosa ulgę mogą przynieść między innymi irygacje solą fizjologiczną. U części osób pomocne bywają także plastry lub rozszerzacze nosa, ale nie są one skuteczne u każdego pacjenta.[4]
Aparaty wewnątrzustne
Przy utrzymującym się chrapaniu lub łagodniejszych postaciach obturacyjnego bezdechu sennego lekarz może zalecić aparat wewnątrzustny, nazywany też szyną wysuwającą żuchwę. Takie urządzenie przesuwa żuchwę do przodu, dzięki czemu poprawia drożność górnych dróg oddechowych. To rozwiązanie stosuje się zwłaszcza wtedy, gdy problem nie wymaga terapii CPAP albo gdy pacjent jej nie toleruje.[3][5]
Leczenie CPAP i konsultacja lekarska
Jeśli chrapanie współistnieje z obturacyjnym bezdechem sennym, konieczna jest dokładna diagnostyka i wdrożenie leczenia. Za najskuteczniejszą metodę uznaje się CPAP, czyli terapię stałym dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych. Aparat CPAP utrzymuje drożność dróg oddechowych podczas snu, ogranicza bezdechy, zmniejsza chrapanie i poprawia funkcjonowanie w ciągu dnia.[1][2][3][5]
Zabiegi laryngologiczne
Gdy przyczyną chrapania są zmiany anatomiczne, na przykład skrzywiona przegroda nosa, przerost migdałków czy nieprawidłowości w obrębie podniebienia miękkiego, lekarz laryngolog może zaproponować leczenie zabiegowe. Rodzaj zabiegu dobiera się do konkretnej przyczyny, dlatego wcześniejsza diagnostyka ma kluczowe znaczenie.[3][4][5]
Czy spraye do gardła i plastry na nos działają?
To zależy od przyczyny problemu. Jeśli chrapanie wynika głównie z utrudnionego oddychania przez nos, plastry na nos lub rozszerzacze mogą czasem poprawić przepływ powietrza. Trzeba jednak zaznaczyć, że efekty są różne i nie u każdego będą wyraźne. Z kolei preparaty reklamowane jako uniwersalne środki na chrapanie nie zawsze są skuteczne, a niektóre nie powinny być stosowane przewlekle bez porady lekarza.[4][5]
Kiedy chrapanie jest niebezpieczne?
Chrapanie wymaga pilniejszej diagnostyki, jeśli towarzyszą mu:
- przerwy w oddychaniu podczas snu,
- nagłe wybudzanie się z uczuciem duszności,
- nadmierna senność w ciągu dnia,
- poranne bóle głowy,
- problemy z koncentracją i pamięcią,
- głośne, nieregularne chrapanie.
Taki obraz może sugerować obturacyjny bezdech senny, który zwiększa ryzyko między innymi nadciśnienia tętniczego, zaburzeń sercowo-naczyniowych oraz pogorszenia funkcjonowania w ciągu dnia. W takiej sytuacji warto zgłosić się do laryngologa, pulmonologa lub poradni leczenia zaburzeń snu.[1][3][5]
Jakie badania wykonuje się przy chrapaniu?
Jeśli lekarz podejrzewa bezdech senny, może zlecić polisomnografię lub poligrafię. To badania snu, które pozwalają ocenić liczbę epizodów bezdechu, poziom utlenowania krwi, chrapanie oraz inne parametry oddechowe. Dodatkowo lekarz może przeprowadzić badanie laryngologiczne i ocenić drożność nosa, gardła oraz budowę podniebienia.[1][3]
Podsumowanie
Jeśli zastanawiasz się, jak pozbyć się chrapania, zacznij od podstaw: zmień pozycję snu na bok, zadbaj o prawidłową masę ciała, unikaj alkoholu przed snem, rzuć palenie i sprawdź, czy nie masz problemów z drożnością nosa. Gdy domowe sposoby nie pomagają albo pojawiają się objawy takie jak bezdech, senność dzienna czy bóle głowy, konieczna jest konsultacja lekarska. Chrapanie może być nie tylko kłopotliwe, ale też groźne dla zdrowia.[1][2][5]
Źródła
[1] Bosińska K., Cofta S., Piorunek T. i wsp., „Wytyczne Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia obturacyjnego bezdechu sennego u dorosłych”, Pneumonologia Polska / Advances in Respiratory Medicine.
[2] Medycyna Praktyczna, „Obturacyjny bezdech senny u dorosłych – rozpoznanie i leczenie”, opracowanie dla praktyki klinicznej.
[3] Polskie piśmiennictwo laryngologiczne i stomatologiczne dotyczące leczenia chrapania oraz zastosowania aparatów wewnątrzustnych w terapii zaburzeń oddychania podczas snu.
[4] Opracowania kliniczne dotyczące przyczyn chrapania, drożności nosa oraz postępowania zachowawczego w zaburzeniach oddychania podczas snu, publikowane w polskich źródłach medycznych.
[5] Przeglądowe artykuły medyczne w języku polskim dotyczące chrapania, obturacyjnego bezdechu sennego, diagnostyki polisomnograficznej oraz metod terapii zachowawczej i zabiegowej.
ksai, fot. pixabay